Ana Sayfa

Hard Facing (Sert Kaplama)

Toprakta çalışan aletlerin işleyici parçaları, silaj makinelerinin bıçakları, söküm dikim aletlerin kesici uçları hem çabuk aşınır, daha önemlisi keskin kenarları hızla körlenir. Keskin kenarı körlenen böyle bir elemanın iş görmesi sona ermiştir.

Bütün makine üreticileri aşınma ve körlenmeyi önlemeye yönelik çeşitli metodlar geliştirmişlerdir. Örnek olarak, Fransa'da bu parçalar tungusten karbür şeritlerle kaplanmıştır, masiflenmiştir. Diğer bir ifade ile, uç demirleri torna kalemi kalitesine yükseltilmiştir. İngiltere'de gerçekleşen ve sonuçları yayınlanan bir araştırmada pulluk uç demirleri ile tam 46 farklı kaplama denenmiş, sonuçlar birbirleri ile kıyaslanarak en uygun metod bulunmaya çalışılmıştır. Silaj makinelerinin bıçaklarının keskinliği yenilensin diye bileme taşı ile donatılmıştır. Fakat dikkatle incelendiğinde görülecektir ki ithal makinelerin bıçaklarının bir yüzündeki kesme kenarı kaynakla doldurulmuştur. Kesme kenarı, kesme açısı korunamayan bir pulluk uç demir, 10mm kalınlıktaki ana malzemeye doğru kalınlaştıkça, uç demiri artık dozer parmakları işlevi yapacaktır. Yani, kesip çizi açacağına sadece toprağı kazmaya, delmeye , karıştırmaya başlar. Çiziler açılıp sizi tabanı incelendiğinde dalgalı bir yapı gözlenir. Bu durum tohum ve verim kaybına neden olur. Çünkü tohumların bir kısmı derine gitmiş, bir kısmı yüzeyde kalmış, ayrıca biriktirilen rutubet heba olmuştur. Dünyanın ekim normu 6kg/dekar karşın, bu tür ekilişte norm 20kg/dekara kadar yükselmiştir. Ülkemizde yılda 2 milyon ton tohum kullanıldığı dikkate alındığında, 1 milyon ton tohumluk buğday yitirilmiş olur.

Bu aksaklığa kafa yoran bir Macar firması, John Deer'dan aldığı kaz ayağı pabuçlarının keskin kenarını, kaynak elektrodla kaplayarak kullanıcıya satıyor. Her türlü teknik özelliği olan böyle bir ithal ürünle yetinilmeyip, kaynakla kaplanarak servis edilmesi çok ilginç bir örnektir.

Keskin Kenarın korunması, aşınmanın azaltılması, yakıt sarfiyatının önlenebilmesi için uygulanan en yaygın, en etkin metod Hard Facing (Serpt Kaplama) kapnak tatbikatıdır. 1952 yılında ABD'de başlatılan bu metod, kaynak kitaplarında ayrı ve müstakil bir bölüm olarak verilir. Birçok kıta Avrupa ülkesinde de aynı metod yaygınlaşmış makine üreticileri firmalar kendi elektrodlarını üretir hale gelmişlerdir. Bu elektrodları diğer ihtiyaç duyan firmalara satmazlar, sırlarını saklarlar. Bu tutumun birçok nedeni vardır. Örneğin standardlara göre rod çapları ince olmalıdır. Çap küçüldükçe ortaya çıkan ısı azalacak, ince kalındığı olan parçalar delinmeyecektir. Ayrıca aşınmayı önleyici unsurların miktarı ortalamanın çok üstünde olmalıdır. Bu durum maliyeti artırır. Günümüzde püskürtme ile kaplamada kullanılan tozların fiyatı 100TL/kg, gazaltı kaynak için 1.2mm çaplı özellikli teller 40EU/kg değerine ulaşmıştır. Bu gibi malzemelerle yapılacak kaplamada pulluk uç demiri başına malzeme gideri en az 30TL/adet olarak hesaplanabilir.

İşleyici parçaların keskin kenarının korunmasının yanı sıra, bu keskinliğin devamı için kendi kendine bileyecek yapı oluşturmalıdır. Eğer alt ve üst yüzeyler farklı sertlikte olursa, farkı miktarda aşınacaklarından kendini biler yapı oluşmuş demektir. Bu nedenle bir yüzeyin doldurulması, kaplanması zorunluluğu ortaya çıkar.

Gelişmiş ülkelerden özellikli elektrodlar satın alınamadığı, piyasada bulunan diğer dolgu malzemelerinin yüksek maliyetleri nedeniyle, çözüm, onlar gibi kendi rodlarını üretmekten geçmektedir.

İstenilen normda, RHC 60 sertlikteki kaplamada kullanılan özellikli elektrodları üretebiliyoruz. Uzun yıllar önce yurt dışında başlatılmış bu çalışmaları, önemi nedeniyle gündeme aldık. Uygulamalarında uzmanlık istediği dikkate alınınca, tatbikatları da bünyemizde yapılmasına başlamış bulunuyoruz.

Atamer ÇOĞAY

Bursa, 8 Ekim 2012